De activiteit van de Eyjafjallajökull vulkaan op IJsland is de afgelopen dagen weer wat toegenomen.Er zijn nog geen tekenen dat er een einde komt aan de uitbarsting. De Katla vulkaan die dicht in de buurt ligt van de Eyjafjallajökull vertoont nog altijd geen sporen van activiteit.
Vrijdag 16 april was het vulkaanstof het eerst zichtbaar in de lidar metingen die bij de KNMI meetmast in Cabauw worden verricht. De dag daarna was vanuit wetenschappelijk oogpunt een unieke dag: de atmosfeer in Nederland was weer relatief schoon en door de onderbreking van het vliegverkeer ontbrak ook een bron van atmosferische vervuiling. Bovendien was het een zonnige dag met een blauwe hemel zonder vliegtuigstrepen. In het kenniscentrum op onze website vindt u een dagelijkse reconstructie van de metingen en ervaringen van KNMI onderzoekers in de dagen na het begin van de vulkaanuitbarsting op IJsland.
Vulkanisch zwavel en as vanuit de ruimte
Wetenschappers van het KNMI gebruiken satellietmetingen van door de aardatmosfeer weerkaatst zonlicht om concentraties van vervuilende stoffen te bepalen. Zwaveldioxide absorbeert zonlicht bij bepaalde golflengtes sterker dan bij andere, en met behulp van deze spectrale vingerafdruk kan betrouwbare informatie verkregen worden over de totale hoeveelheid SO2 in de atmosfeer. Ook kunnen de satellieten aswolken van de vulkaan meten. De KNMI-metingen worden gebruikt door diverse Europese luchtvaart instanties ter registratie van uitzonderlijk hoge zwaveldioxide concentraties, en ter ondersteuning van besluitvorming over het afsluiten van het luchtruim.
Weinig invloed IJsland vulkanen op klimaat
Vulkaanuitbarstingen op IJsland hebben in het verleden de temperatuur op aarde nauwelijks beïnvloed. Tropische erupties zijn wel goed zichtbaar in de temperatuurreeksen. Grote uitbarstingen zoals de Pinatubo in 1991 en de Tambora van 1815 zorgden er voor dat de wereldgemiddelde temperatuur een paar jaar een kwart tot één graad lager lag.
De afkoeling wordt veroorzaakt doordat vulkanisch stof hoog in de atmosfeer zonlicht tegenhoudt. Vulkaanuitbarstingen hebben alleen een langdurig koelend effect als het stof de stratosfeer bereikt, op meer dan 10 tot 15 kilometer hoogte. Het stof van vulkaanerupties in de tropen wordt door de luchtstromingen verder omhoog gebracht en over de hele wereld verspreid, terwijl dat van vulkanen buiten de tropen naar beneden waait en snel weer verdwijnt. We verwachten dus niet dat de huidige uitbarsting van de Eyjafjallajökull op IJsland de temperatuur merkbaar zal beïnvloeden.
